demokrasi Yunanca Çevirisi

Kaynak Dil

Çevirilecek Dil

DEMOKRASİ kelimesi anlamı

Alm. Demokratie (f), Fr. Demokratie (f), İng. Democracy. Halkın kendi kendini yönetmesi. Eski Yunancada demos halk ve kratos otorite demektir. İkisinin birleşmesinden demokratia sözü meydana gelir. Buna göre, demokrasi, halk idresianlamındadır. Ancak, bu söz, çok çeşitli anlamlarda kullanılmaktadır. Bunlardan başlıcaları şunlardır:

Doğrudan doğruya demokrasi: Siys kararların, çoğunluk essına göre, yurttaşların oy çokluğu ile, doğrudan doğruya şehir halkı tarafından alındığı yönetim şekline, doğrudan doğruya demokrasi denir.

Temsl demokrasi: Yurttaşların siys haklarını doğrudan doğruya değil de, kendi seçtikleri ve kendilerine karşı sorumlu olan temsilciler yoluyla kullandıkları yönetim şekline temsl demokrasi denir.

Yarı doğrudan demokrasi: Temsl demokrasinin bzı mahzurlarından kurtulmak ve doğrudan demokrasiye yaklaşmak için yarı doğrudan demokrasi sistemine gidilmiştir. Bu demokrasi türü referandum, halkın knun teklifi ve halkın vetosu gibi yollarla sağlanmaktadır.

Liberal demokrasi: Çoğunluğun meydana getirdiği iktidrın, azınlığın da haklarını (kişisel ve kamu haklarınısöz hürriyeti, din hürriyeti vs.) güvence altına alan ve anayasa hükümleriyle sınırlanmış demokrasi çeşidine liberal demokrasi denir. Bunun bir diğer adı da anayasal demokrasidir.

Sosyal veya ekonomik demokrasi: Doğrudan doğruya, temsl liberal demokrasiyi ve bunların öne sürdüğü ilkeleri dikkate almaksızın, toplumsal ve ekonomik farkları azaltma, servet dağılımındaki eşitsizliklerden doğan farkları en azına indirmek gyesini güden demokrasiye, sosyal veya ekonomik demokrasi denir.

Demokrasinin esasları: Demokrasi günümüz anlamıyla bir hükümet şekli olduğu gibi, toplum hayatını düzenleme bakımından bir kurallar bütünüdür. Demokraside soy, sop, servet, ırk ve benzeri özellikler hiçbir şahsa, başkalarına karşı üstünlük sağlamaz. Gerçek bir demokratik yönetimlerde, fertler arasında büyük çapta ekonomik farklılıklar olmaz.

Demokrasi, diğer taraftan, fertlerin hükümet baskısı altında kalıp ezilmelerini de önler. Demokrasi yönetiminde, herkesin konuşma, basınyayın ve din hürriyeti vardır. Ayrıca, knunlara aykırı olmamak kaydıyla yürürlükteki hükümete muhlefet etme, icratlarını serbestlikte tenkit ve tasvib etme hakkı da vardır. Tek partili sistemde, doğu bloku halk demokrasilerinde (komünizmde) ve totaliter demokrasilerde bu haklar yoktur. Demokratik yönetimde, kanun karşısında herkes eşit sayılır. Kanunlara aykırı olmamak şartıyla, herkes görüşlerini serbestçe açıklayabilir.

Demokrasinin gelişimi ve trihi: Demokrasinin başlangıcı çok eski zamanlara kadar ulaşır. Fakat bugünkü, anlayış şekline göre demokrasi, eski Yunanlılar zamanından sonra başlamış sayılır. Eski Yunan şehir, devletlerinin (sitelerinin) yönetim şekli, asıl demokrasiye örnek gösterilir. O devirde henüz temsl sistem bilinmiyordu. Diğer taraftan nüfus da azdı. Bu sebeple doğrudan doğruya demokrasi uygulaması yapılıyordu. Fakat, bunlarda tutsaklara (esirler) ve kölelere, diğerlerine verilen demokratik haklar verilmediği için, ayrıca kadınlara oy verme hakkı tanınmadığından bu devir demokrasisine, gerçek mnda demokrasi denilemez. Bu demokraside, köleler, tutsaklar ve kadınlar hriç herkes oylamada hazır bulunur, yönetime de seçilebilirlerdi. Bu tür demokrasi, özellikle M.Ö. V. yüzyılda Yunanistanda uygulanmıştır. Sonradan eski Yunan şehir sitelerinin ortadan kalkması neticesinde bu demokrasi akımı da durmuştur.

Yıkılan demokrasinin yerine aristokrasi geçmiştir. Bu ise, ülkeyi en seçkin kimselerin yönetmesi esasına dayanıyordu.

Romalılar, Yunanistana yakın olmaları sebebiyle demokrasiye yabancı değillerdi. Fakat bunlarda da oligarşik bir cumhuriyet vardı. Sonradan bu ülke imparatorluk yönetimine geçmiştir.

Daha sonra Avrupada feodal krallıkların ortaya çıktığını görüyoruz. On altı ve on sekizinci yüzyıllar arasında bunların yerini de mutlakiyet idreleri almaya başladı. Ortaçağda zaman zaman görülen cumhriyetlerin de demokrasi değil, oligarşi olduğu trih bir gerçektir.

Aradan zaman geçtikçe mutlakiyet idrelerine karşı birçok ülkelerde hoşnutsuzluk başladı. Bu hoşnutsuzluk 18. yüzyılda daha da büyüdü ve demokrasiye doğru adım atılmaya başlandı. Bunun ilk semeresi Amerikada görüldü. 1776 yılında İngiliz egemenliğinden kurtulmak gyesiyle Amerikan kolonileri birleşerek Özgürlük Bildirisi yayınladılar. Bu bildiri, demokrasi trihinin klasik belgelerinden biridir. Bu daha sonra, 1787de Amerikan Anayasası kabul edilerek, hükümetin halka baskı yapması bu anayasa ile önlenmiştir.

Bugünkü demokrasi trihin ikinci dönüm noktası kabul edilen 1789 Fransız devrimi ise, mutlakiyet rejimine karşı bir ayaklanma şeklinde başlamış ve İnsan ve Yurttaş Hakları Beyannamesinin yayınlanmasını sağlamıştır. Neticede 1791 yılında kabul edilen Fransız Anayasası ile, yurttaşların knun karşısında eşit oldukları ilkesi kabul edilmiştir.

İlk İslm devletinin dört büyük halife devri de bir nevi temsl demokrasi olarak kabul edilir. Bu durum bilhassa hazreti Ömer zamanında çok belirgindir. Seçimle gelen halifeler bugünkü modern demokrasi anlayışının bütün ideallerini uygulama örneklerini vermişlerdir. Devleti idre tarzları, şahs yaşayışları ile idre edilenlerin teklif ve fikirlerine itibr etmeleri bakımlarından fevkalde yüksek faziletlerin tatbikatçısı olmuşlardır.

Batıda gerçek anlamda demokrasinin kapısını Fransanın açtığı kabul edilirse de, İngiltere, çok daha önceleri, demokrasi biçimi idreye daha yakın örnekler vermiş. Fransız devrimi yanında İngilterede oligarşik bir yönetim biçimi vardı. Fakat aynı İngilterede 1688 devrimi sonunda kabul edilen anayasa, demokrasinin gelişmesine açıktı. Anayasaya göre kralın gücü zayıflamış, yaşama ve mliye kesinlikle parlamentonun denetimindeydi. Bu anayasa sonradan 1832 ylında daha da demokratik hle getirilmiştir. Bu bakımdan bzılarına göre klasik demokrasinin beşiği İngilteredir.

Klasik demokrasi: Avrupada feodalitenin yıkılıp, merkez krallıkların kurulmasından sonra, krallıkların güçlenmesi, aristokrasi burjuvazi çekişmesine yol açmıştır. Bu deneme ilk defa İngilterede başlamıştır. Burjuvazi krallık otoritesini sınırlamaya kalkışmış ve neticede Mill Hkimiyet teorisi ortaya atılmıştır. Bu sretle, devlete it her türlü egenmenliğin millete it olduğu savunularak klasik demokrasisistemi kurulmuştur.

Klasik demokrasi üç bölüme ayrılmaktadır: Doğrudan doğruya demokrasi, yarı doğrudan demokrasi ve temsl demokrasi. Doğrudan doğruya demokrasi, eski Yunanlılarda uygulanan trih bir sistemdir. Buna göre, halk toplanarak topluca yönetim şekline katılır. Bugün bu sistemle idre, İsviçrenin küçük kantonlarında vardır. Yarı doğrudan demokrasi, bu sistemde, gerçek yönetim halkın seçtiği temsilciler de olmakla beraber, yerine göre halk da, referandum, plebisit ve knunları veto usulleriyle yönetime iştirak etmektedir. Yine bu sistem İsviçrede en geniş şekliyle uygulanmakdadır.

Temsl demokrasiye gelince, bu sistemde, hkimiyetin millete it olduğu prensibi vardır. Yönetim milletin seçtiği temsilciler tarafından ve anayasaya uygun olarak yürütülür. Temsl demokrasiler, hükümet şekillerine göre, Parlamenter Sistem, Meclis Hükümeti Sistemi ve Başbakanlık Sistemi gibi değişik hükümet şekillerine ayrılır. Fakat hepsinde temel esas, devletin, halkın seçtiği ve milleti temsil etmekte olan temsilciler tarafından idre edilmesidir. Bu sistem, kaynaklarını, tabi hukuk ve içtim mukveleden alır. Hukuk literatüründe bunların da temsilcileri, Hobbes, Locke, Montesquieu ve Rousseaudur.

Demokrasiye karşı görüşler: Yirminci yüzyılda, düny devletlerinin birçoğu, bünyelerine uygun olan demokrasiyi benimsediler. Fakat yer yer demokrasiye karşı görüşler de ortaya çıktı. Bunların en başında Rusyada yapılan ihtill sonunda, halk adına bir komünist diktatörlüğü kuruldu (1917). Bunu tkiben İtalyada 1922 yılında Mussolini, Almanyada 1933 yılında Hitler, diktatörlük yönetimine trihi bir zorlama neticesinde geçtiler.

Bu tür idreciler, totaliter olmaları sebebiyle demokrasiye zıt görüşteydiler. Sonradan Faşizmin yenilgisiyle İtalya ve Almanya tekrar demokrasiye döndü. Fakat Rusya, totaliter karakterini daha da derinleştirecek komünizm rejimini birçok Balkan ülkesine yayarak bugün artık dağılmış olan Varşova blokunu meydana getirdi. Diğer taraftan dünynın en kalabalık insanı ülkesinde barındıran Çinde, Rusyanın entrikaları ile komünizm ağına düştü. Bu ülkede de komünizm rejimi kuruldu.

Komünistler, halka söz hakkı tanımadıkları halde, kendi yönetimlerinin gerçek demokrasi olduğunu iddi ederler. Sözde halk cumhriyeti dedikleri ülkelerinde katı ve kızıl bir diktatörlük vardır. Yakın zamanda bu diktatörlüğe baş kaldıran Macaristan, Çekoslovakya ve Polonya halkı, büyük diktatör Rusya tarafından acımasızca kan dökülerek ezildi ve susturuldu. Komünist devlet yönetimini bütün dünyya yaymak isteyen ve bu uğurda birçok düny devletini iç savaşın eşiğine getirerek işgl eden, milyonlarca insanın ölümüne sebep olan Rusya, en son 1979da Afganistanı işgal ederek, komünizmin gerçek yüzünü dünyya gösterdi.

Düny ülkelerinin halkları zenginlerken uygulanan bozuk sistem sebebiyle devamlı fakirleşen komünist ülkeler, devrimi dünya yüzeyine yayma inatları sonucunda iyice yoksul düştüler. Ekonomileri çıkmaza girdi. Bunun sonucunda Gorbaçov tarafından uygulamaya konulan perestroika ile çözülme başladı. Asker ve polis gücüyle 73 yıldır inleyen Sovyet Cumhuriyetleri komünizmden vazgeçerek bir bir istiklllerini iln etme yarışına girdiler. Nihyet 1991 senesinin sonunda Sovyetler Birliği tasfiye edilerek komünist idreye son verip demokrasiye geçildi. Bugün dünyda Küba ve Çinin dışında komünist idre kalmadı.

demokrasi kelimesi imla klavuzuna göre benzer kullanışları

demokrasi
Not : Türkçe Sözlük web sitesi üzerinden yaptığınız bu aramada demokrasi kelimesinin sözlük anlamı ve eşanlamı nedir, nasıl okunur hakkında bilgi verilmektedir. Demokrasi kelimesinin çevirisi veya eşanlamları ile ilgili açıklamalar, anlamlar, deyimler, imla kuralları, dini bilgiler, teknik bilgiler, tıp bilgileri ve diğer bilgileri eksik veya hatalı olabilir. Burada yer alan demokrasi kelimesi ile ilgili tüm açıklamalar bilgi amaçlıdır. Eksik veya hatalı çevirileri, imla klavuzu hatalarını, sözlük hatalarını lütfen bize iletiniz. Türkçe Sözlük ekibi tarafından tespit ettiğiniz hata kontrol edilip düzeltilecektir.