MANİSA kelime anlamı MANİSA nedir MANİSA ne demek MANİSA sözlük anlamı MANİSA

Kelime Anlamı Nedir ? Ne Demek ?

Yüzölçümü: 13.810 km2

Nüfs: 1.154.418

İlçeleri: Merkez, Ahmetli, Akhisar, Alaşehir, Demirci, Gölmarmara, Gördes, Kırkağaç, Köprübaşı, Kula, Salihli, Sarıgöl, Saruhanlı, Selendi, Soma, Turgutlu.

Ege bölgesinde, trihi, ovası ve üzümü ile tanınan bir ilimiz. 2708 ve 2905 doğu boylamları ile 3804 ve 3958 kuzey enlemleri arasında yer alır. İl toprakları doğudan Uşak ve Kütahya; kuzeyden Balıkesir; güneyden Aydın; güneydoğudan Denizli; güneybatı ve batıdan İzmir illeri ile çevrilidir. Osmanlı devrinde Şehzdeler şehri olarak tanınan, üzümün anavatanı olarak bilinen, yeşili, mesir mcunu ve üzümü ile meşhur bir ildir. Trafik numarası 45tir.

İsminin Menşei

Yunan trihçilerinin iddisına göre Tesalyadan gelen ve Truva Savaşına katılan Magnetler M.Ö. 1450de Magnesia Kalesini Spil Dağı eteklerinde inş etmişler ve buraya yerleşmişlerdir. Anadoludaki eski her şehrin ismini Yunanca bir kelimeye bağlamak Yunan trihçilerinin değişmeyen taktiğidir. Bu iddilarının doğruluğu şüphelidir.

Türkler Magnesia ismini Manisa olarak değiştirmişlerdir. Başka bir rivyete göre Manisa civarında mıknatıslı demir olduğundan Manisa ismi mıknatıstan gelmektedir. Manisanın trihi, Truva Savaşlarından çok önceye, M.Ö. 3000 senelerine dayanır.

Trihi

Manisanın bilinen trihi, Anadoluda ilk siys birliği kuran Hititlerle başlar (M.Ö. 14501200). Hititlerin hkimiyeti alındaki topraklarda yaşayan İyonlar, bu bölgede İyon medeniyetini kurdular. Hititlerin iç savaş ve bölücü faaliyetlerle yıkılmasından sonra, Frikyalılar, kısa bir müddet bu bölgeye hkim oldular. M.Ö. 670 senesinde bu bölge Lidyalıların eline geçti. Lidyalılar Kızılırmakın batısında kalan bütün Anadoluya hkim oldular. Lidyalıların başşehri Sardis (Sard), o devrin en önemli ticret yolu sayılan Kral Yolunun Efesten sonra ikinci büyük ve gelişmiş şehri idi. Lidya Kralı Kroisos (Krezüs) zenginliği ile isim yapmıştır.

M.Ö. 547de, Pers Kralı Kiros Lidya Devletini ortadan kaldırınca Persler bu bölgeyi de ele geçirdiler. Sard şehrini genel vlilik (straplık) yaptılar. M.Ö. 333te Makedonya Kralı İskender, Persleri yenerek Anadolu ve İranı ele geçirdi. Pers Devleti sona erdi. İskenderin ölümünden sonra, kurduğu imparatorluk komutanları arasında taksim edildi. Bu bölge Anadolunun diğer kısımları gibi Seleukoslar Devletinin payına düştü.

M.Ö. 190 senesinde Romalılar Seleukos Devletine son verdiler. Manisa ve civarını müttefikleri olan Bergama Krallığına verdiler. Bergama Krallığını M.Ö. 130da Roma Devletine ilhak ettiler. Böylece bu bölge, Romanın hkimiyetine geçti. M.S. 395te Roma ikiye bölününce bütün Anadolu gibi Manisa ve civrı, Doğu Roma (Bizans)nın payına düştü. Bu devirde de, Sard birinci derecede büyük bir şehir olup, Manisa, ikinci derecede bir şehirdi.

1071 Malazgirt Zaferinden sonra Anadolu Ftihi Süleymn Şah, 1076da Türkiye Selçukluları Devletini kurdu ve Manisayı İzmir Ftihi Çaka Bey fethetti. Birinci Haçlı Seferinde Bizanslılar Manisayı geri aldılar. 1313te Manisayı ikinci def Saruhan Bey fethetti. Selçuklu uç beylerinden olan Saruhan Bey, Manisayı başşehir yaparak Saruhan Beyliğini kurdu.

1390 senesinde Osmanlı Sultanı Yıldırım Byezd Manisayı Osmanlı topraklarına kattı. Tmr ile yapılan Ankara Savaşından sonra kısa bir müddet Saruhan Beyliği yeniden kuruldu ise de; 1410 senesinde Sultan Çelebi Mehmed Han, Manisa ve çevresini kesin şekilde Osmanlı Devleti sınırları içine kattı. Osmanlı devrinde Manisa çok önemli bir şehirdi.

Tahtı Saruhan Sancağı (Vilyeti) 1451e kadar merkezi Ankara ve 1451den sonra da merkezi Kütahya olan Anadolu beylerbeyliğine bağlı 14 sancaktan biriydi. Manisa Sancağında 160 sene 16 veliaht ve şehzde vlilik yaptı ve bunlardan beşi pdişah oldu. Yıldırım Byezidin oğlu Ertuğrul Çelebi (13901392) şehirde Osmanlıların ilk vlisi olmuştur. Ftih Sultan Mehmed, babası Sultan İkinci Murd, Knn Sultan Süleyman, Üçüncü Murd ve Üçüncü Mehmed de Manisa sancakbeyliğinde bulunmuştur. Bu şehzdeler Manisayı mr etiler ve pekçok eser yaptılar.

On yedinci asır başına kadar skin olan Manisa, dış güçlerin teşvik ve tahriki ile 1600lü yıllarda eşkıyaların yatağı oldu ve sık sık ayaklanmalar ve eşkıya hareketleri meydana geldi. Manisa bu celli eşkıyaları sebebiyle tam iki asır gelişemedi hatt bzı sahalarda gerilemek zorunda kaldı. Bölgede Kalenderoğlu, Yusuf Paşa ve Cennetoğlu gibi derebeyler yaşamıştır. On sekizinci asrın sonunda eşkiyalar tammen temizlenince, Manisa halkı rahat etti. Demiryolu ile İzmire bağlanınca on dokuzuncu asır başında Anadolunun büyük merkezlerinden gelişmiş ve kalabalık bir şehri hline geldi.

Tanzimattan sonra Manisa Saruhan adı ile merkezi İzmir olan (Aydın) vilyetinin 5 sancağından biri olmuştur. 1833te Mısır vlisi Mehmed Ali Paşanın oğlu Kavalalı İbrahim Paşa, kısa bir müddet Manisayı işgl etmiştir.

Birinci Düny Harbinden sonra Avrupalı ülkelerin teşviki ile Anadoluya çıkan Yunan birlikleri, Manisayı işgal etmişler ve Manisa, 3 yıl 3 ay 12 gün (26 Mayıs 19198 Eylül 1922) Yunan işgalinde kalmıştır. Türklerin çoğu Manisayı terk etmiştir. Yunan ordusu bozguna uğrayıp geri çekilirken, Manisada bulunan 12 bin binnın 8 binini yakıp yıkmıştır.

Cumhriyetin lnından sonra sancaklara (vilyet) il ismi verilince Saruhan da il olmuş, 1927de şehrin adı Manisa olarak değiştirilmiştir. Türkiye Cumhriyetinin yedinci cumhurbaşkanı Kenan Evren 1918 senesinde Manisanın Alaşehir ilçesinde doğmuştur.

Fizik Yapı

Manisa il topraklarının 54.3ü dağlardan, 27.8i platolardan ve 17.8i ovalardan ibrettir. Manisanın doğusu volkanik bir arzidir. Kula çevresinde küçük volkanik koniler görülür. Bu bazalt konilere Devlit denir. En yüksek olan volkanik tepeye Divlit adı verilmektedir.

Dağları: Manisa ilinin kuzey ve güneyi dağlarla kaplıdır. Kuzeydeki dağlar, Saphane Dağlarının devamıdır. Kuzeybatıgüneydoğu istikmetinde uzanırlar. Güneydeki dağlar Bozdağlar ismini alır. Doğubatı istikmetinde ve Gediz Vdisine paralel olarak Çeşme Yarımadasına kadar devam eder. Başlıca dağları şunlardır: Manisa Dağı (Spil Dağı 1517 m), Demirci Dağları (1423 m), Kocadağ, Uzunca Yayla Dağları, Yund Dağları, Çamlıca Tepe (1201 m), Çakşır Tepe (831 m), Dede Dağı (1333 m), Görenez Dağı (1295 m), Çal Dağı (1034 m), Sana Dağı (1116 m) ve Köseki Dağı (1445 m). En yüksek yeri Kumpınar Tepesi (2070 m)dir. Demirci Dağlarının güneyinde plato ve yaylalar geniş bir yer tutar. Volkanik kütlelerle örtülüdür. Kula ve Gördes başlıca yaylalardır.

Ovaları: İlin doğubatı istikmetinde uzanan verimli çöküntü ovalar vardır. SomaKırkağaç ve Akhisar düzlüğü başlıcasıdır. İlin en büyük ve önemli ovası Gediz Vdisi boyunca uzanan Manisa, Turgutlu, Salihli ve Alaşehir ovalarını içine alan 120 km uzunluğunda verimli ovadır.

Akarsuları: Manisa ili akarsu bakımından oldukça zengin sayılır. Başlıcaları şunlardır: Gediz Nehri: Murad Dağından doğar. Gediz kasabası güneyinden geçer. Selendi ve Demirci Suyunu alır. Foça yakınında Ege Denizine dökülür. Uzunluğu 350 kmdir.

Bakır Çayı: Somanın kuzeydoğusundaki dağlardan çıkar. Sık sık taşar, akışı düzensizdir. Soma Ovasını sular. Uzunluğu 104 kmdir. İzmir il sınırına girer. Alaşehir (Derbent) Çayı: Çal Dağından çıkar. Salihli Ovasında Gediz ile birleşir. Uzunluğu 115 kmdir. Kum Çayı: Türkmen Dağından çıkar. Nif Çayı: Kemalpaşa yakınlarından doğar. Ayrıca Dernek Çayı, Deliniş Çayı ve Gördes Çayı vardır. Manisa Dağından inen Akbal, Haydar ve Tabakhane dereleri önemli olanlarıdır.

Gölleri: Manisa ilinde büyük tabi göller yoktur. En önemlisi Marmara Gölüdür. Göl Marmara ilçesi yakınında olup, yüzölçümü 45 km2 derinliği 30 mdir. Gölde bol miktarda sazan balığı vardır. Demirköprü Baraj Gölü: Toprak dolgulu ve 77 m yükseklikteki bu baraj gölünden sulama, su taşkınlarının önlenmesinde kullanıldığı gibi senede 200 milyon kw/saat elektrik enerjisi üretilir. Depoladığı su miktarı 1 milyar 600 milyon m3tür.

İklim ve Bitki Örtüsü

İklimi: Ege kıyılarına nazaran iklimi daha serttir. Yazları sıcak ve kurak, kışları ılık ve yağışlı geçer. Dağlık olan kuzey ve kuzeydoğu bölgesinde yazlar serin ve kışlar soğuk geçer. En soğuk aylar ocak ve şubattır. En çok yağış aralıkta ve en az yağış temmuz ve ağustos aylarındadır. Senelik ortalama yağış miktarı 750 mmdir. Bzı seneler hiç kar yağmaz. Sıfır derecenin altında gün sayısı 25i geçmez. Sıcaklık 17,5C ile +44,2C arasında seyreder.

Bitki örtüsü: Manisa il topraklarının 46sı orman ve makilerle kaplıdır. Geniş bir alanı kaplayan makiler dağların kuzey ve batı yamaçlarında yer alır. Ormanlar meşe, dişbudak, karaağaç, karaçam, kızılçam, ardıç, ahlat ve çınardan ibrettir.

Bağlar ve zeytinlikler de geniş bir yer kaplar. İl topraklarının 39.1i ekili ve dikili arzi, 6.6sı çayır ve meralardan, 8i tarıma elverişsiz alanlardan ibrettir.

Manisa il sınırları içinde 4.3 milyon civrında zeytin ağacı ile 56.000 hektara yakın bağlık alan mevcuttur. Manisa bitki örtüsü bakımından Akdenizin karalara has bitkilerinin özelliğini gösterir.

Ekonomi

Manisa ilinin ekonomisi tarım ve sanyiye dayanır. Gayri sf hsılanın 35i tarımdan, 30u sanyiden elde edilir. Faal nüfsun 75i tarım ve ormancılıkla uğraşır. 10u sanyi sektöründe çalışır.

Manisa sanyi bakımından ileri, mdencilikte zengin, tarımda ise Türkiyede en çok üzüm, pamuk, tütün ve zeytin yetiştiren bir ildir. Tarımda zirveye çıkan Manisa, sanyi ve turizmde de zirveye doğru tırmanmaktadır. Kehribar renkli çekirdeksiz üzümü dünyca meşhurdur. Kırkağaç kavunu ile Kula, Demirci ve Gördes halıları isim yapmıştır.

Tarım: İl topraklarının 91.7si tarıma elverişlidir. Bu toprakların ise 46sı orman ve makilerle kaplıdır.

Arzi ve mevsim şartları sebebiyle, tarım ürünleri çeşit ve miktar bakımından fazladır. Tahıl, baklagiller, sanyi ürünleri, sebze ve meyvenin en çok istihsal edildiği illerden biridir. Başlıca ürünleri buğday, arpa, mısır, pirinç, nohut, bakla, tütün, pamuk, susam, karnabahar, kereviz (Türkiyede kereviz ve karnabahar en çok Manisada yetişir), domates, patlıcan, pırasa, kabak, biber, fasülye, ıspanak ve bol miktarda lahanadır.

Meyvecilik Manisa ilinde çok gelişmiştir. Türkiyede kurutmalık çekirdeksiz üzümün en çok yetiştiği yer Manisadır. Üzümün ana vatanı kabul edilen bu ilde, Türkiye üretiminin 85i yetişir. Üzüm en önemli tarım ürünüdür. Manisada yetişen diğer meyvelerse zeytin, şeftali, kiraz, kayısı, badem, armut, ceviz, nar ve kestnedir.

Türkiyede yetişen tütünün 75i Manisada yetişir. Meşhur kavun ve karpuzlarıyla Türkiyede dördüncü gelir. Manisa Türkiyede bütün üzüm, tütün ve pamuk üretiminin dörtte birine, zeytin üretiminin sekizde birine, zeytinyağı üretiminin onda birine shiptir. Türkiyede en çok traktör Adana ve Konyadan sonra Manisadadır.

Hayvancılık: Çayır ve meraların gittikçe azaldığı Manisa ilinde hayvancılık üçüncü derecede bir gelir kaynağıdır. At, öküz, katır ve deve ile kıl keçisi sayısı azalırken diğer hayvan sayısı artmaktadır.

Ormancılık: Manisa, Ege bölgesinin orman kuşağı üzerindedir. Dağları ve platoları ormanlarla kaplıdır. 650.000 hektara yakın orman sahası ve 250 bin hektar fundalık sahası ile orman bakımından oldukça zengindir. Senede 80 bin m3 sanyi odunu ile 250 bin stere yakın yakacak odunu üretilir.

Mdenleri: Manisa mden bakımından oldukça zengindir. Soma ilçesinde Çamlıca Dağı yamaçlarından çıkarılan linyit, Soma Termik Santralinde kullanılarak, elektrik enerjisi elde edilir. Rahmanlar köyü yakınında 1975te kurşun, altın, antimon karışımı bir mden yatağı bulunmuştur. Manisa ilinde linyitten başka kurşun, civa, zımpara, mermer ve perlit mdenleri de işletilmektedir.

Üç bin tonluk uranyum rezervi tespit edilmiştir. Bu düny standartlarına göre zengin bir kaynak sayılır.

Enerji: Soma Termik A. B. Santralleri Türkiyenin büyük ve önemli enerji istihsal merkezlerinden biridir. Senede 4,4 milyar kwh elektrik üretilmektedir.

Sanyi: Manisa, Ege bölgesinin İzmirden sonra ikinci sanyi ve ticret merkezidir. 10 işçiden fazla işçi çalıştıran işyeri 400 ve 10 kişiden az işçi çalıştıran iş yeri miktarı 3000dir. 1970 senesine kadar sanyi tarıma dayalı idi. 1970ten sonra çeşitli sanyi kollarıyla ilgili fabrikalar korulmuştur. Geniş bir sanyi bölgesi vardır. Sanyi her geçen gün hızla gelişmektedir. Çok sayıda yağ, sabun, dokuma, çırçır, un, kiremit, tuğla fabrikaları ve bıçkıhızar atölyelerinden başka, büyük sanyi kuruluşları Termik Santrali, kömür işletmeleri, dokuma, un, yem, yağ, beton direk, giyim, elektrik motorları, alüminyum radyatör, seramik, sıhh tesist gereçleri, ayakkabı, mobilya, elektronik eşy, tarım makinaları, konserve, süttozu, yonga ve levha, kola fabrikalarıdır.

Manisa organize sanyi bölgesi Bursadan sonra iç kaynaklarla gerçekleştirilen ikinci bölgedir. 70e yakın fabrika bulunmaktadır.

Ulaşım: Manisa, ulaşım imknları çok zengin olan bir ildir. İzmiri; Ege, Akdeniz kıyıları ile İstanbul, Ankara, İç Anadoluya bağlayan karayolları Manisadan geçer. Kavşak noktasıdır. İl dhilinde 600 km devlet ve 600 km il yolları vardır. Manisa İzmire çok yakındır. İzmirin deniz ve hava ulaşımından da istifde etmektedir. Manisa demiryolu ağının kavşak noktalarından biridir. BandırmaBalıkesir istikmetinden ve EskişehirUşak istikmetinden gelen demiryolu hattı Manisada birleşir ve tek hat olarak İzmire bağlanır. Küçük uçakların indiği bir havaalanı vardır.

Nüfus ve Sosyal Hayat

Nüfus: 1990 sayımına göre toplam nüfus 1.154.418 olup, 590.374ü il ve ilçe merkezlerinde 564.044ü köylerde yaşamaktadır. Yüzölçümü 13.810 km2 ve nüfus yoğunluğu 84tür.

Örf ve detler: Manisa; Hitit, Frigya, Lidya, Pers, Makedonya (İskender), Bergama, Roma ve Bizanslılardan sonra 1076da Selçuklu Türkleri tarafından fethedilmiş, bu bölgeye Türkmen boyları yerleştirilmiş, Hıristiyanlar Ege adalarına çekilerek Ege bölgesi gibi Manisa da Türkleşmiş ve bu bölgede 1076dan bu yana Türkİslm kültürü yerleşmiş ve kökleşmiştir. Türklerden önceki kültürler unutulmuş sdece şehir, saray ve heykel kalıntıları kalmıştır. Manisa bölgesinde sdece Türkİslm kültürü hkimdir.

Halk oyunları ve Türküleri: Manisa ili halk oyunları müzik ve türküler bakımından çok zengindir. Her türkünün bir hikyesi vardır. Başlıca oyunları Zeybek cinsi olup, Aydın ve Bergama Zeybeği en çok oynanır. Kadın ve erkekler oyunları ayrı ayrı oynarlar. Erkekler Güvendi, Güneydoğu, Korucu, Değirmenci, Karşılama, Horan, Harmandalı Zeybeği, Sakarya, Kabadayı, Abdal Bastı ve Sarı Çiçek gibi oyunları; kadınlar ise, Mermerimin Yolları, Minna, Ördek Suya Dalda Gel, Oldu mu Aman Oldu mu, oyunlarını oynarlar.

Mahall kıyfet: Erkekler başa kırmızı fes ve çelep sarığı, bedenlerine pamuklu alacadan dikilmiş yakasız önden tek düğmeli entari giyerler. Bele kuşak sarılır. Ayaklara kalçın veya kara yemeni; köylerde çarık ve nalın da giyilir. Kadınların mahall kıyfeti ise: Ayakta kısa konçlu, burnu püsküllü sarı çizme, el örgüsü kısa kırmızı çorap, çok renkli el dokuması pamuklu bir çitare, canfesten yapılmış beli uçkurlu bol şalvar, aynı renkli uzun kollu entaridir. Başta çeşitli renkte işlemeli fes, fesin üzerinde boncuklu oyalı yazma, uçları çene altından dolaştırılarak başın üzerine bağlanır. Alna iki dizi altın, kollara aynalı bilezik takılır. Boyunda da altın vardır.

Mahall yemekler: Tahin yemeği, Demirci kebabı, Sura, Elbasan, odun köfte, Manisa kebabı kapama, girik helva, tavatır ve günbak tatlısıdır.

El sanatları: Manisanın Gördes, Kula ve Demircide dokunan halıları çok meşhurdur. Güreş ve cirit köylere kadar yayılmıştır. Dağcılık, okçuluk ve diğer sporlar gelişmektedir.

Şir Abd (on altıncı asır), Şeyhülislm Vassaf Efendi (16621755), Sultan İkinci Selim Hanın Hocası Dern meşhur matematikçi Gelenbev İsmail Efendi, Cumhurbaşkanı Kenan Evren, Manisadan yetişen meşhurlardan bzılarıdır.

Eğitim: Manisa Osmanlılar zamanında önde gelen bir kültür ve eğitim merkezi idi. Osmanlı şehzadeleri burada vlilik yaparak devlet idresinin stajını yaparlardı. Okuryazar nisbeti 85e ulaşmıştır. İlde 84 anaokulu, 1043 ilkokul, 140 ortaokul, 24 lise, 5 Anadolu lisesi, 10 Endüstri Meslek Lisesi, 7 Teknik Anadolu Lisesi, 10 Kız Meslek Lisesi, 8 Ticret Lisesi, 11 İmmHatip Lisesi, 8 Çıraklık Eğitim Merkezi, 7 Kız Sanat Okulu vardır (1993).

Manisada 9 Eylül Üniversitesine bağlı Manisa Gençlik ve Spor Akademisi, Manisa Mliye ve Muhsebe Yüksek Okulu ve Demirci Eğitim Yüksek Okulu vardır. Celal Bayar Üniversitesi kurulmaktadır. 652 köyden ancak 30a yakınında okul yoktur.

İlçeleri

Manisanın biri merkez olmak üzere on altı ilçesi vardır.

Merkez: 1990 sayımına göre toplam nüfsu 221.694 olup, 158.928i ilçe merkezinde, 62.766sı köylerde yaşamaktadır. Merkez bucağına bağlı 30, Karaoğlanlı bucağına bağlı 5, Munadiye bucağına bağlı 11, Osmancalı bucağına bağlı 29, Üçpınar bucağına bağlı 19 köyü vardır. Yüzölçümü 2125 km2 olup, nüfus yoğunluğu 104tür. İlçe toprakları genelde hafif dalgalı düzlüklerden meydana gelmiştir. Güneyinde Manisa Dağı yer alır. Manisa Ovasını Gediz Nehri sular.

Ekonomisi tarıma dayalıdır. Başlıca tarım ürünleri çekirdeksiz üzüm, pamuk zeytin ve meyvedir. Hayvancılık ikinci derecede gelir kaynağıdır. Pamuklu dokuma, alüminyum, radyatör, sıhh tesisat gereçleri, un, yem, bitkisel yağ, çırçır, tuğla ve kiremit fabrikaları başlıca sanyi kuruluşlarıdır.

İlçe merkezi, Manisa Dağı eteğinde kurulmuştur. İzmirBalıkesir karayolu ilçeden geçer. Denizden yüksekliği ortalama 70 metredir. Kışları ılık, yazları ise bunaltıcı sıcak geçer. Türkiyede mr plnı hazırlanıp tatbik edilen ilk şehirdir. Trih eserlerle dolu olan Manisa, modern bir şehirdir. Yunanlılar kaçarken Manisanın dörtte üçünü yakmışlar ve bu harbeler üzerine modern bir Manisa kurulmuştur. Manisa Dağı eteklerindeki şehir; Tabakhne, Akhal ve Haydar dereleri ile bölünmüştür. Bu derelerin hepsinin üzeri örtülmüş olup, günümüzde böyle dereler yoktur. İrili ufaklı 30 köprü ile birbirine bağlanan şehrin her mahallesinde eskiden kalma köprüye rastlanır. Yeni Manisa ovaya doğru inmiştir.

Ahmetli: 1990 sayımına göre toplam nüfsu 19.554 olup, 10.190ı ilçe merkezinde, 9364ü köylerde yaşamaktadır. Merkez bucağına bağlı 15 köyü vardır. İlçe toprakları hafif dalgalı düzlüklerden meydana gelir. Güneyinde Boz Dağlar yer alır. Başlıca akarsuyu Gediz Nehridir.

Ekonomisi tarıma dayalıdır. Başlıca tarım ürünleri çekirdeksiz üzüm, pamuk ve meyvedir. İlçe merkezi İzmirAnkara karayolu ve İzmirAfyon demiryolu üzerinde yer alır. Ulaşım rahatlığı ve anayol üzerinde olması sebebiyle gelişmiş bir yerleşim merkezidir. Turgutluya bağlı bir bucakken 19 Haziran 1987de 3392 sayılı knunla ilçe oldu. Belediyesi 1951 yılında kurulmuştur.

Akhisar: 1990 sayımına göre toplam nüfsu 152.397 olup, 73.944ü ilçe merkezinde, 78.453ü köylerde yaşamaktadır. Merkez bucağına bağlı 73, Mecidiye bucağına bağlı 16 köyü vardır. İlçe toprakları Akhisar Ovası ve etrfındaki dağlardan meydana gelir. Kuzeyinde Demirci ve Gölcük dağları, batısında Yund Dağları güneyinde Çal Dağı doğusunda Göldağ yer alır. Bu dağlar arasında kalan ova akarsuların getirdiği alüvyonlu topraklardan teşekkül etmiştir. Başlıca akarsuları Kum Çayı, Gördes Çayı ve Kayacık Deresidir.

Ekonomisi tarıma dayalıdır. Başlıca tarım ürünleri pamuk, zeytin, tütün, çekirdeksiz üzüm, buğday, arpa, kavun, karpuz ve turfanda sebzedir. Dünyca meşhur şark tütününün en kaliteli türleri Akhisarda yetişir. Otu bol olan platolarda hayvancılık yapılır. İlçede küçük sanyi gelişmiştir.

İlçe merkezi, İzmirBalıkesir demiryolu ve İzmirBursa karayolu üzerinde yer alır. İl merkezine 52 km mesfededir. Manisanın en zengin ve en kalabalık ilçesidir. Denizden yüksekliği 106 metredir. Belediyesi 1923te kurulmuştur.

Alaşehir: 1990 sayımına göre toplam nüfsu 91.362 olup, 36.649u ilçe merkezinde, 54.713ü köylerde yaşamaktadır. Merkez bucağına bağlı 57, Yeşilyurt bucağına bağlı 4 köyü vardır. Yüzölçümü 977 km2 olup, nüfus yoğunluğu 77dir. İlçe toprakları iki yanı dağlarla çevrili ovadan meydana gelir. Batısında Bozdağlar, kuzeydoğusunda Uysal Dağı yer alır. Alaşehir Ovasını, Alaşehir Çayı sular.

Ekonomisi tarıma dayalıdır. Başlıca tarım ürünleri arpa, pamuk, buğday, tütün, armut, zeytin ve üzümdür. Hayvancılık ikinci dercede gelir kaynağıdır. En çok sığır beslenir. Yağ, çırçır, fabrikaları başlıca sanyi kuruluşlarıdır.

İlçe merkezi İzmirUşakAfyon demiryolu üzerinde yer alır. Denizden yüksekliği 109 metredir. İl merkezine 108 km mesfededir. İlçe belediyesi 1884te kurulmuştur. Eski ismi Philadelpheia olup, Bergama Kralı Birinci Attalos Pliladelphustan gelir. Yedinci ve onuncu asırlarda İslm orduları buraya kadar gelmişlerdir. 1075te Anadolu Ftihi Birinci Sultan Süleyman Şah tarafından fethedilmiştir. Alaşehir eski çağların önemli ve büyük bir şehri ve asker üssü idi. 1176da Miryokefalon Meydan Savaşında Sultan İkinci Kılıç Arslana fec şekilde yenilen Bizans İmparatoru Manuel Kommenos, Alaşehire çekilip yaralarını tedvi ettirmiştir.

Üçüncü Haçlı Seferinde Almanya İmparatoru Friedrich Barbarossa, Alaşehir önlerine gelmiştir. 1255te İznik Bizans İmparatorluğu ile Selçuklu Türkleri arasındaki muhede (antlaşma) Alaşehirde yenilenmiştir. Yakup Bey Alaşehire saldırmış şehri Katalonyalı paralı askerler savunmuştur. 1307de Alaşehir Germiyanoğullarına vergi ödemeye mecbur kalmış, bu para ile Kütahyada medrese yapılmıştır. 1335te Aydınoğlu Umur Bey, Alaşehiri yeniden fethetmiştir. Bizanslılar tekrar ele geçirince 1391de Yıldırım Byezd Han, Alaşehiri fethetmiştir. Türkler tarafından en son fethedilen Anadolu şehirlerinden biridir.

Demirci: 1990 sayımına göre toplam nüfusu 60.184 olup, 20.576sı ilçe merkezinde 39.608i köylerde yaşamaktadır. Merkez bucağına bağlı 56, Borlu bucağına bağlı 17, Yarbasan bucağına bağlı 18 köyü vardır. Yüzölçümü 1233 km2 olup nüfus yoğunluğu 49dur. İlçe toprakları dağlarla kaplı olup, Demirci Dağları engebelidir. Ovalar çok az yer tutar. Dağlar ormanlarla kaplıdır.

Ekonomisi halı dokumacılığına dayanır. İlçede çok sayıda yün, pamuk ipliği ve halı fabrikası vardır. Halılar yurt dışına ihraç edilir. Toprakların çok engebeli olması yüzünden tarım gelişmemiştir. Ayva ve erik başta olmak üzere az miktarda meyve yetiştirilir. Eriği kabızlığı önleyici ilç yapımında hammadde olarak kullanılmak üzere ihraç edilir. Ormancılık ve hayvancılık gelişmiştir.

İlçe merkezi Simav Dağları, eteklerinde kurulmuştur. Denizden yüksekliği 850 metredir. İl merkezine 171 km mesfededir. Çok eski birtrihe sahiptir. Belediyesi 1884te kurulmuştur.

Gölmarmara: 1990 sayımına göre toplam nüfsu 16.729 olup, 10.976sı ilçe merkezinde, 5753ü köylerde yaşamaktadır. Merkez bucağına bağlı 9 köyü vardır. İlçe toprakları hafif engebeli düzlüklerden meydana gelir. Doğusunda Demirci Dağları, güneyinde Marmara Gölü yer alır.

Ekonomisi tarıma dayalıdır. Başlıca tarım ürünleri, tütün, çekirdeksiz üzüm, buğday, arpa, kavun, karpuzdur. Gölde başta sazan balığı olmak üzere çeşitli su ürünleri avlanır. İlçe merkezi, Demirci Dağları eteklerinde düz bir arzide kurulmuştur. Akhisara bağlı bucak merkeziyken, 19 Haziran 1987de 3392 sayılı knunla ilçe oldu. Belediyesi 1923te kurulmuştur.

Gördes: 1990 sayımına göre toplam nüfsu 38.853 olup, 9767si ilçe merkezinde 29.086sı köylerde yaşamaktadır. Merkez bucağına bağlı 59 köyü vardır. İlçe toprakları dağlıktır. Kuzeyinde Kepez Dağı, kuzeydoğu ve doğusunda Demirci Simav Dağları, güneydoğuda Çomaklı Dağı, orta kısımda Gördes Çayı Vdisi yer alır. Gördes Çayı Vdisinde Gediz Ovasının bir bölümü sayılan Gördes Ovası vardır. Dağlar iğne yapraklı ağaçlardan meydana gelen ormanlarla kaplıdır.

Ekonomisi tarıma dayalıdır. Başlıca tarım ürünleri, buğday, arpa, ayva, zeytin, kiraz, susam, tütün ve baklagillerdir. Hayvancılık ekonomik açıdan önemli gelir kaynağıdır. En çok koyun ve sığır beslenir. Kızılçam ormanlarında reçine üretimi yapılır. Halı dokumacılığı gelişmiştir. İlçe topraklarında feldispat, mika, linyit ve uranyum yatakları vardır.

İlçe merkezi Gördes Çayı kıyısında yer alır. 1940taki toprak kayması neticesinde oturulamıyacak hle gelen ilçe, sağlam bir arzide yeniden kurulmuştur. İl merkezine 108 km mesfededir. Belediyesi Cumhriyetten önce kurulmuştur.

Kırkağaç: 1990 sayımına göre toplam nüfsu 45.608 olup, 21.421i ilçe merkezinde, 24.187si köylerde yaşamaktadır. Merkez bucağına bağlı 10, Gelenbe bucağına bağlı 21 köyü vardır. Yüzölçümü 543 km2 olup, nüfus yoğunluğu 84tür. İlçe topraklarının büyük bölümü ovalarla kaplıdır. Güneybatısında Soma Dağı yer alır. Başlıca akarsuyu Bakırçaydır.

Ekonomisi, tarım ve mdenciliktir. Başlıca tarım ürünleri kavun, karpuz, buğday, zeytin, üzüm, arpa baklagiller olup ayrıca az miktarda tütün, mısır, pamuk ve susam yetiştirilir. Kavunu ülke çapında meşhurdur. İlçe toprakları linyit, yatakları TKİye bağlı Garp Linyitleri Müessesesi tarafından işletilir. Zeytinyağı, çırçır ve tarım araçları üreten atölyeler vardır.

İlçe merkezi SomaAkhisar karayolu üzerinde yer alır. Doğusundan Bandırma İzmir demiryolu geçer. İl merkezine 73 km mesfededir. Eski bir trihe shib olan ilçe, çok sayıdaki cmi ve minreleriyle dikkat çekicidir. Balıkesire bağlı iken 1880de Manisaya bağlanmıştır. Belediyesi 1888de kurulmuştur.

Köprübaşı: 1990 sayımına göre toplam nüfsu 15.847 olup, 5816sı ilçe merkezinde, 10.031i köylerde yaşamaktadır. Merkez bucağına bağlı 18 köyü vardır. İlçe toprakları orta yükseklikte engebeli arziden meydana gelir. Kuzeyinde Demirci Dağları yer alır. Demirköprü Barajının bir kısmı ilçe sınırları içinde kalır.

Ekonomisi, ormancılık ve hayvancılığa dayalıdır. Kızılçam ormanlarında reçine üretimi yapılır. Halı dokumacılığı gelişmiştir. Hayvancılık ekonomik açıdan önemli gelir kaynağıdır. Tarıma müsit yerlerde buğday, üzüm, zeytin, kiraz yetiştirilir.

İlçe merkezi Demirköprü Barajı kıyısında yer alır. DemirciSlihli Karayolu ilçeden geçer. Gördes, ilçesine bağlı bir bucakken 9 Mayıs 1990da 3644 sayılı knunla ilçe oldu. Belediyesi 1968de kurulmuştur.

Kula: 1990 sayımına göre toplam nüfsu 48.132 olup, 17.208i ilçe merkezinde, 30.924ü köylerde yaşamaktadır. Merkez bucağına bağlı 39, Gökçeören bucağına bağlı 10 köyü vardır. Yüzölçümü 960 km2 olup, nüfus yoğunluğu 50dir. İlçe toprakları GördesUşak Platosunda yer alır. Başlıca akarsuyu Gediz Irmağıdır.

Ekonomisi tarım ve dokumacılığa dayanır. Başlıca tarım ürünleri buğday, arpa ve üzüm olup, ayrıca az miktarda tütün, mısır, susam, zeytin ve kiraz yetiştirilir. Hayvancılık ve halı dokumacılığı gelişmiştir. Meşhur Kula halıları ev tezgahlarında ve iş yerlerinde dokunur.

İlçe merkezi, Ankaraİzmir karayolu kıyısında kurulmuştur. İl merkezine 118 km mesfededir. İlçedeki 18 ve 19. asırlardan kalma 300den çok Kula evi 1979da sit alanı olarak iln edilmiş ve korunmaktadır. Belediyesi 1877de kurulmuştur.

Salihli: 1990 sayımına göre toplam nüfsu 132.735 olup, 70.861i ilçe merkezinde, 61.874ü köylerde yaşamaktadır. Merkez bucağına bağlı 83, Karataş bucağına bağlı 43 köyü vardır. Yüzölçümü 1302 km2 olup, nüfus yoğunluğu 102dir. İlçe toprakları etrfı dağlarla çevrili ovadan meydana gelir. Kuzey ve kuzeydoğusunda Dibek Dağı güneyinde Bozdağlar yer alır. Dağlardan kaynaklanan suları Gediz Irmağı toplar.

Ekonomisi, tarıma dayalıdır. Başlıca tarım ürünleri üzüm, buğday, pamuk, çiğit, tütün ve meyvedir. Hayvancılık ekonomik açıdan önemli gelir kaynağıdır. Tarıma bağlı sanyi gelişmiştir. Salihli Palamut ve Valeks Fabrikası, pamuk ipliği, dokuma, salça, çırçır, nebt yağ fabrikaları, başlıca sanyi kuruluşlarıdır. İlçe topraklarında altın ve uranyum yatakları vardır.

İlçe merkezi İzmirAnkara karayolu ve kenarında yer alır. İl merkezine 72 km mesfededir. İlçe belediyesi 1899da kurulmuştur.

Sarıgöl: 1990 sayımına göre toplam nüfsu 34.682 olup, 10.677si ilçe merkezinde, 24.005i köylerde yaşamaktadır. Merkez bucağına bağlı 28 köyü vardır. Yüzölçümü 423 km2 olup, nüfus yoğunluğu 82dir. İlçe toprakları genelde düzdür. Orta ve batısında Alaşehir Ovası, kuzey ve doğusunda Uysal Dağı, güneyinde ise Bozdağlar yer alır. Dağlardan kaynaklanan suları Kocaçay toplar. Sulama gyeli Afşar Barajı Gölünün bir bölümü ilçe sınırları içinde kalır. Ekonomisi tarıma dayalıdır. Başlıca tarım ürünleri üzüm, arpa, buğday, mısır ve pamuk olup ayrıca az miktarda susam, zeytin ve kiraz üretimi yapılır. İlçe merkezi, topraklarının orta kesiminde yer alan ovada kurulmuştur. Manisa Afyonkarahisar demiryolu kuzeyinden, SalihliDenizli karayolu ilçe merkezinden geçer. İl merkezine 140 km mesfededir. Alaşehire bağlı Bucak iken 1957de ilçe oldu. Belediyesi 1942de kurulmuştur.

Saruhanlı: 1990 sayımına göre toplam nüfsu 73.888 olup, 12.977si ilçe merkezinde, 60.911i köylerde yaşamaktadır. Merkez bucağına bağlı 37, Halitpaşa bucağına bağlı 8 köyü vardır. Yüzölçümü 898 km2 olup, nüfus yoğunluğu 82dir. İlçe toprakları genelde düzdür. Güneydoğusunda Çal Dağı, kuzeybatısında Yunt Dağı, doğu, güney ve batısında Gediz Ovası yer alır. Başlıca akarsuyu Kum Çayıdır.

Ekonomisi tarıma dayalıdır. Başlıca tarım ürünleri, buğday, üzüm, pamuk, zeytin, tütün, arpa, mısır ve susamdır. Ayrıca çeşitli sebze ve meyve yetiştirilir. Çırçır, nebt yağ, pamuk ipliği ve dokuma fabrikaları ve atölyeleri başlıca sanyi kuruluşlarıdır. İlçe topraklarında magnezit yatakları vardır.

İlçe merkezi, ManisaBalıkesir karayolu ve demiryolunun kenarında kurulmuştur.

İl merkezine 18 km mesfededir. 1945te bucak, 1959da ilçe oldu. İl merkezine yakınlığı yüzünden fazla gelişmemiştir. Belediyesi 1953te kurulmuştur.

Selendi: 1990 nüfus sayımına göre toplam nüfsu 25.415 olup 6773ü ilçe merkezinde, 18.642si köylerde yaşamaktadır. Merkez bucağına bağlı 38 köyü vardır. Yüzölçümü 791 km2 olup nüfus yoğunluğu 34tür. İlçe toprakları Gördes Uşak Platosunun hafif dalgalı düzlüklerinden meydana gelir. Başlıca akarsuları Eynes ve Selendi çaylarıdır.

Ekonomisi tarıma dayalıdır. Başlıca tarım ürünleri, buğday, arpa ve baklagiller olup, ayrıca az miktarda mısır, üzüm, susam, kiraz ve zeytin yetiştirilir. Hayvancılık önemli gelir kaynağıdır. İlçe topraklarında bakır kurşunçinko yatakları vardır.

İlçe merkezi, Selendi Çayı Vdisinde kurulmuştur. Gelişmemiş küçük bir yerleşim merkezidir. İl merkezine 158 km mesfededir. Osmanlı Devleti zamnında ilçe merkezi günümüzde Karaselendi diye anılan köyde idi. 1954te ilçe olan Selendinin belediyesi aynı sene kurulmuştur.

Soma: 1990 sayımına göre toplam nüfsu 76.641 olup, 49.977si ilçe merkezinde, 26.664ü köylerde yaşamaktadır. Merkez bucağına bağlı 59 köyü vardır. Yüzölçümü 826 km2 olup, nüfus yoğunluğu 90dır. İlçe toprakları, orta yükseklikteki engebeli arziden meydana gelmiştir. Güneyinde Soma Dağı, batı ve iç kesimlerinde Soma Ovası yer alır. Başlıca akarsuyu Bakırçaydır. Yağcılar Deresi üzerinde sulama gyeli Sevişler Barajı yer alır.

Ekonomisi tarım sanyi ve mdenciliğe dayalıdır. İlçe topraklarındaki linyit yatakları 1910dan beri işletilmektedir. Çıkarılan kömürün bir bölümü Soma Termik Santralinde kullanılır. Un ve nebt yağ fabrikaları, başlıca sanyi kuruluşlarıdır. Ovalarda yetiştirilen başlıca tarım ürünleri buğday, arpa, zeytin, nohut ve mısır olup, ayrıca az miktarda pamuk, susam, kiraz ve üzüm yetiştirilir.

İlçe merkezi İzmirBalıkesir demiryolu kıyısında yer alır. Bergamayı Akhisara bağlayan karayolu ilçeden geçer. İl merkezine 86 km mesfededir. Eski ismi Germedir. Belediyesi Cumhriyetten önce kurulmuştur.

Turgutlu: 1990 sayımına göre toplam nüfsu 100.697 olup, 73.634ü ilçe merkezinde, 27.063ü köylerde yaşamaktadır. Merkez bucağına bağlı 35 köyü vardır. İlçe toprakları genelde düzdür. Kuzeyinde Çal Dağı, güneyinde ise Bozdağlar yer alır. Gediz Ovasının bir bölümü ise ilçe sınırları içinde kalır. Başlıca akarsuları Gediz Irmağı ve Irlamaz Çayıdır. Dağlık kesimlerde kızıl çam ormanları vardır.

Ekonomisi tarıma dayalıdır. Başlıca tarım ürünleri, üzüm, buğday, çiğit, pamuk, tütün, arpa, mısır, zeytin ve susamdır. Sebze ve meyve yetiştiriciliği gelişmiştir. Ovalık kesimde sığır, dağlarda koyun besiciliği yapılır. Un, nebt yağ, konserve, çırçır, beton direk, tarım aracı, tuğla ve kiremit fabrikaları başlıca sanyi kuruluşları olup ilçe topraklarında demir, nikel yatakları vardır.

İlçe merkezi Irlamaz Çayı kenarında kurulmuştur. İzmirUşak demir ve karayolu ilçeden geçer. İl merkezine 30 km mesfededir. Eski ismi Kasabadır. Denizden yüksekliği 70 metredir. İlin en gelişmiş ilçelerinden biridir. Belediyesi 1872de kurulmuştur.

Trih Eserler ve Turistik Yerleri

Manisa ili tabi güzellikleri ve trih eserleri çok olan bir ilimizdir. Eski devirlerle Selçuklu ve Osmanlı devirlerinden kalan pekçok eser vardır. İstanbul, Edirne ve Bursadan sonra Osmanlılar tarafından en çok mr edilen Manisa, Osmanlı mmrsinin en zengin örneklerini taşıyan dördüncü şehirdir. Yunan işgli sırasında birçok trih eser yakılıp yıkılmıştır. Zamnımıza ulaşanlarından önemlileri şunlardır:

Htuniye Külliyesi: Sultan İkinci Byezidin hanımı Hüsnü Şah Htun 1490da yaptırmıştır. Külliye; cmi, sıbyan mektebi, Kurşunlu Han, medrese ve hamamdan meydana gelmiştir. Medresesi yıkılmıştır. Kurşunlu Han gördüğü tmirler yüzünden, orijinal yapısını kaybetmiştir. Minresinin gövdesi zikzaklı burmalarla bezenmiştir. Geometrik oymalarla süslü minberi orijinaldir. Külliye ilk dönem Osmanlı mmrsinin en güzel örneklerindendir. Cminin yanındaki türbe 1881de ölen Sadrazam Rüştü Paşaya ittir.

Sultan Külliyesi: Yavuz Sultan Selim Hanın Hanımı Ayşe Hafsa Sultan yaptırmıştır. Külliye; cmi, sıbyan mektebi, sultan hamamı, Drüşşif, medreseden meydana gelmiştir. Mesir macunu bu külliyede bulunan cmiden halka atıldığı için Mesir Cmii adı ile de bilinir. Cminin mihrab ve minberi Osmanlı sanatının üstün yapılarındandır. Dış medrese yıkılmış olup, iç medrese günümüzde müftülük olarak kullanılmaktadır. Drüşşifa kısmı ise günümüzde sağlık müzesidir.

Murdiye Külliyesi: 15821585 seneleri arasında yapılmış olup Mmar Sinanın eseridir. Külliye; cmi, medrese, imrethne, sıbyan mektebinden meydana gelmektedir. Sıbyan mektebi yıkılmıştır. Külliyeyi Sultan Üçüncü Murd Han yaptırmıştır. Cmisi Manisadaki Osmanlı devri cmilerinin en değerlisidir. Kesme taştan yapılan cminin sağ ve solunda iki ince minre bulunmaktadır. Giriş kapısı ağaç oymacılığının bir şheseridir. Sütun kapı, duvar ve kubbede yer alan oymalı mermerler, çiçek motifli ve yeti kermelerle süslü çiniler ve diğer çeşitli süslemelerle Türk süsleme sanatının en güzel örneklerindendir. Medresesi, Etnografya Müzesi; imrethne kısmı ise Arkeoloji Müzesi olarak kullanılmaktadır. Sultan İkinci Abdülhamid Han zamanında külliye esaslı bir şekilde tmir edilmiştir.

Ulu Cmi: Manisanın en eski cmisidir. Saruhan Beyin torunu İshak Bey tarafından 1366da yaptırılmıştır. 14 sütun üzerine üç yönde revakla çevrilmiştir. Sütunlarının bzıları Bizans kilisesine ittir. Cminin yanında bir medrese vardır. Medrese kapısı yanında tek şerefeli kilim desesini andıran ve yeşil, mavi, sarı ve mor renkli çini tuğlalarla süslü kısa gövdeli minresi vardır. Minber abanoz ağacından yapılmış olup, yeti kerme yazılarıyla süslüdür. Minber Türk ağaç oymacılığının güzel örneklerinden olup, Manisa Etnografya Müzesindedir. Medrese, Bizans kilise harbeleri üzerine yapılmıştır. Boyu 36,55 m, eni 32,55 metredir.

Çeşnigir Cmii: Çeşnigir Sinan Bey tarafından 1474te yaptırılmıştır. Mihrabı geometrik oymalarla bezelidir. Yanında Karamanoğullarının yaptırdığı kitaplık bulunmaktadır.

İvaz Paşa Cmii: İvaz Paşa bin Abdülmümin tarafından 1488de Mutlu Mahallesinde yaptırılmıştır. Yanında medrese odaları vardır. Ağaç minberinin oymaları Türk el sanatının en ince görüntülerini sergiler.

Yıldırım Cmii: Yıldırım Byezd Han, Alaşehir ilçesini aldığı zaman yaptırmıştır. Ankara Savaşı çıkınca kubbeleri tamamlanamamıştır. Daha sonra yanına bir minre ve üzerine ahşap çatı yaptırılmıştır.

Şeyh Sinan Cmii: Alaşehir ilçesinde Şeyh Sinan bin Mahmd Faik tarafından 1465te yaptırılmıştır. Selçuklu mmr tarzındadır. Cminin yanında bir zviye ve Şeyh Sinanın türbesi vardır.

Kula Evleri: On sekiz ve on dokuzuncu asır yapısı olan bu evler Osmanlı mmrsinin özelliklerini taşır. Türk gelenek ve çevre şartlarına uygun olarak yaptırılmıştır. Evlerin tavan ve kapı oymaları çok güzeldir. Trih eser olarak koruma altına alınan Kula evlerinden Beyoğlu evi, Büyük Göldeliler ve Küçük Göldeliler evi en önemlileridir.

Eski Eserler: Manisada Türk hkimiyetinden önceki Bizans, Roma, Bergama Lidya, Frigya ve Hitit devirlerine it çok sayıda trih eser bulunmaktadır. Kybele (Kibele); Spil (Manisa) Dağı eteklerinde bulunan bu anıt, Hititlerin tapınaklarındandır. 10 m boyundadır. Üzerinde Hitit Hiyeroglifi ile yazılmış yazılar vardır. Kibele eski Arabistandaki Hübel putunun aynısı olduğu söylenir. Sard (Sardis) Harbeleri: Salihli ilçesi Mustafa Bey köyünde bulunan bu harbeler, Lidya başşehri Sard şehrine ittir. M.Ö. 2000 yılında kurulan bu şehrin büyük kısmı toprak altındadır. Ancak bir kısmı ortaya çıkarılmıştır. M.Ö. 547den sonra Pers Krallığına başşehirlik de yapmıştır. Romalılar devrinde Hıristiyanlık dünysının en tanınmış yedi kilisesinden biri de buraya yapılmıştır. Bizanslılar burayı piskoposluk merkezi yapmıştır. Tmrun Anadoluya gelişi sırasında yıkılan şehir, bir daha inş edilmemiştir. Kazılarda çıkarılanlar İstanbul Arkeoloji Müzesindedir. Üçüncü asra it dünynın en büyük sinagogu ortaya çıkarılmıştır. Kazılarda Artemiz Tapınağı, Pazar yeri, tiyatro, piramit mezar, Akropol, Birtepe mezarlığı, Sard (Sardes)ın Lidyalılardan önceki ismi Asya (Asuva) idi. M.Ö. sekizinci ve yedinci asırda İtalya ve Sardinyaya göç ederek Roma Medeniyetini kuran Etrüskler Lidya asıllıdırlar. Lidya Devletinde 42 kral gelip, geçmiştir. Giges en meşhurudur.

Altın (kralipek) Yolu EfesSartAdalaSıdasGordionHatuşaşNinova olarak devam ediyordu. Krezus zamanında Lidya çok zenginleşmiş ve Sard şehri dünyca ünlü altın yatağı durumunda idi. Ayrıca bu devirde Sard kültür ve sanat merkezi olmuştur. Lidyalılarla Etiler aynı dne mensuptular.

Sidas: Demirci sınırları içinde bulunan bu harbeler, İyon ve Lidya çağının önemli şehri Sidasın harbelerinin bir kısmıdır.

Niobe (Ağlayan Kaya): Yarıkkaya mevkiindeki bu kaya, 14 çocuğu öldürülen bir ananın taş oluşu olarak mitolojiye konu olmuştur. İnsana benzeyen bu kayadan devamlı su sızar.

Aigai (Nemrutkale) Harbesi: Manisanın batısında Köseler köyü yakınındadır. Bergama Krallığı zamnının meşhur Aigai şehrinin kalesidir. Sarp ve yalçın bir tepe üzerinde kurulan bu şehirde henüz kazı yapılmamıştır.

Lidya Kral Mezarları: Salihli ilçesinin Tekelioğlu köyü yakınında 90 höyüğü bulunan bir kral mezarlığıdır. En büyüğü Lidya Kralı Krezüsün babası Kral Allatese ittir. Bu mezarların hepsi ilk ve orta çağlarda açılarak soyulmuştur. Standos (Selendi); eski şehir kalıntılarıdır. Kara Selendik köyünde bulunur. Roma devrine ittir.

Manisa Kalesi: Manisanın 1 km güneyinde, 450 m yükseklikte kurulmuştur. İlk kaleyi Magnetler, sonra Bizans İmparatoru Üçüncü İonnes Dukas Batatles 1222de yaptırmıştır. Kale iç ve dış kale olarak ayrılır. Kaledeki cmiyi, Ftih Sultan Mehmed Han yaptırmıştır. Ftih, İstanbulun fethi fikri plnlarını Manisada hazırlamıştır. Kale yıkık durumdadır. Kale duvarları kat kat yükselir.

Karabel Kaya Kabartması: Hititlere ittir. Menye (Meonia) Harabeleri: Kula ilçesinin Gökçeören kasabası yakınında Lidya Krallığının önemli bir şehrinin harbeleridir. Philadelphia Harbesi: Alaşehir ilçesi eski Philadelphia şehrinin üzerinde kurulmuştur. Şehri çevreleyen surun son kalıntıları mevcuttur. Daldis Harbesi: Salihli kemer köyündedir. Gördes (Gordos Harbesi): Roma devrine ulaşan eski Gordos şehrine ittir. Tepe Mezarlığı Harbesi: Akhisardadır. Yoğurtçu Kalesi: ManisaMenemen yolu üzerindedir. Roma Devrinden kalmadır.

Trih Öncesi Mağaralar: Demirci ve civarında çok eski devirlere it mağaralar vardır. Alağaç köyü yakınında Gürneyt, Fadıllı, Uzunyayla mağaraları ile Çatalhöyük köyü civarında Delikyar en önemlileridir. Fadıllı beş katlı bin şeklinde bir kaya oyularak hazırlanmıştır. Dördüncü katta üç mumya mezar vardır. Kralın taht odası taban seviyesine yakındır. Cellat kuyusunun dibi görünmez. Son katta inilmesi mümkün olmayan dehliz vardır. Delikyarda kralsarayı ve Midasın mezarı bulunmaktadır. s Tepe (Azı Tepe) mevkiinde Lidyalılarca işlenmiş demir yatakları bulunduğu iddia edilir. Gördes Oğuldurak köyü yakınındaki vdide taş oyma odalar vardır. Artemis Tapınağı: İon tarzındaki yapıların en büyüklerinden biridir. Sütunların herbiri 17,31 m ve ağırlığı 20 tondur. Gimnazyum: Roma İmparatorluğunun en önemli anıtlarından olan Gimnezyum ve hamam, Sard Harbeleri içindedir. Alaşehir Surları: Oldukça büyük surlardır. Alaşehir eski çağlarda asker bir üs idi.

Mesire yerleri:

Yeşilliği, ormanları, soğuk suları, kaplıcaları serin yaylaları ile meşhur olan Manisa ilinde çok sayıda mesire yeri vardır. Başlıcaları şunlardır:

Spil (Manisa Dağı) Mill Parkı: Gediz Vdisi güneyinde yer alan Spil Dağı üzerindedir. Yüksekliği 1517 m olan bölge ovaya nazaran 7C serin, ormanla kaplı, bol ve soğuk su kaynaklarına shiptir. Yedi bin hektara yakın mill parkın 5227 hektarı ormanlarla kaplıdır. Trih eserler ve mitolojiye konu olan yeryüzü şekilleri ve Gediz Vdisine kuşbakışı bakan güzel manzarası vardır.

Çınarlı Çeşme: İl merkezine 26 km uzaklıkta orman içi dinlenme yeridir. ManisaOsmancalı karayolu üzerindedir. Zengin orman örtüsü ve ilginç manzaraları bulunur.

Seyrangh: Kırkağaça 4 km mesfede bir dinlenme yeridir. Kızılçam ağaçları ile kaplıdır.

Süleymanlı: ManisaAksihar karayolunun üzerindedir. Orman içi dinlenme yeridir.

Sultan Yaylası: İl merkezine 14 km uzaklıktadır. Kiraz Yaylası adıyla da bilinir. Kiraz ve çam ağaçları ve soğuk suları ile meşhur bir dinlenme yeridir.

Marmara Gölü: İl merkezine 63 km uzaklıkta, Gölmarmara ilçesi yanındadır. Göl kıyısında piknik ve kamp yapma imknı vardır. AkhisarGölmarmara yolu veya Slihli üzerinden ulaşım sağlanır.

Kaplıca ve içmeler: Manisa ili şifalı su kaynakları bakımından çok zengindir. Birçoğunda yeterli tesis vardır.

Kurşunlu Kaplıca: Slihli ilçesine 6 km uzaklıkta SlihliÖdemiş yolu üzerinde Allahdiyen köyü yakınındadır. Konaklama tesisleri mevcut olan kaplıcanın suyu içme ile mde, barsak, karaciğer, safrakesesi ile metabolizma hastalıklarına; banyo ile romatizma, nevralji, nefrit, cilt ve kadın hastalıklarına, teneffüs yolu hastalıklarına faydalıdır.

Sakız Mden Suyu: Alaşehir ilçe merkezindedir. Yemeklerden önce içilirse mde, barsak, hastalıklarına, böbrek ve mesne iltihap ve küçük taşların düşürülmesine faydalıdır.

KulaCeren Ilıcası ve Çamuru: Kulanın Şehitoğlu ilçesindedir. Konaklama tesisleri yetersiz olan kaplıcanın, suyu içme ile mde, barsak, karaciğer ve safrakesesi hastalıklarına; su ve çamur banyosu ile, romatizma, nevralji, nefrit, polinefrit, kırık ve çıkıklardan sonraki hareket noksanlıklarına iyi gelir.

Selendi Emir Kaplıcası: Kula ilçesine 18 km uzaklıkta, Şehitoğlu köyündedir. Konaklama tesisleri yeterlidir. Kaplıcanın suyu içme ile mde, barsak, karaciğer ve safra yolları hastalıkları ile sarılık geçirenlere, metabolizma hastalıklarına; banyo olarak da romatizma, nevralji, nefrit ile hareket noksanlığına faydalı olur.

Sard Kaplıca ve Çamuru: Salihli ilçesine 11 km uzaklıkta Sardmahmud köyündedir. Soğuk içilmek sretiyle mde, barsak, karaciğer, hastalıkları ile safrakesesi yetersizliklerinde; banyo ile romatizma, nevralji, nefrit, cilt ve kadın hastalıklarına, solunum yollarının kronik iltihaplarına faydalı olur.

Urganlı Kaplıcası: Turgutlu ilçesine 24 km uzaklıkta Urganlı köyünün 7 km kuzeyindedir. Konaklama tesisleri mevcuttur. Soğutularak içilmek sretiyle safrakesesi ve rahatsızlıklarına, karaciğer ve metabolizma hastalıklarına; banyosu, romatizma, kadın hastalıkları, egzama, siyatik, hemoroit, cilt ve nefrit hastalıklarına faydalıdır.

MANNERHEIM, Baron Carl Gustav Emil; Fin Mareşali ve devlet adamı. Mareşal Baron Carl Gustav Emil Mannerheim, 4 Haziran 1867de Villnasturkuda doğdu ve 27 Ocak 1951 trihinde Lausanneda öldü. Mensup bulunduğu ilede hem İsveçli, hem de Fin kanı vardır. Nik Olayeu Süvr Okulunda askerlik tahsilini bitirdikten sonra 1889da Rus ordusuna girdi. 19041905teki RusJapon Harbine ve 1914 yılında başlayıp, 1918e kadar süren Birinci Dünya Savaşına katıldı. Rus Erknı Harbiyesi tarafından Orta Asyanın keşfedilmemiş bölgelerinde tetkik seyhati yapmaya memur edildi.

Birinci Dünya Harbinin başında Hassa Süvr Alay Komutanı iken harbin sonunda Romanyadaki süvr kolordusu komutanlığına getirildi. Rusyadaki Bolşevik ihtillinden sonra asıl vatanı Finlandiyaya dönen Mannerheim, 1917 ihtillinden sonra Finlandiyanın bağımsızlığı için çarpışan orduların başında komünistleri Tamperede bozguna uğratarak dağıttı. 14 Aralık 1918de Finlandiya Kral nibi seçildi. 19191931 arasında yarı emekli hayatı sürmüş, 1931de Müdafaai Meclis Başkanı olmuştur. İkinci Düny Savaşında Finlandiyanın Sovyetler Birliğine karşı Mannerheim adı verilen savunma hattı ile direnmesini sağladı (19391940). 19411944 yılları arasında Almanya ile birlikte Sovyetlere karşı savaştı. Rytinin istifsı üzerine 1 Ağustos 1944ten 1946ya kadar cumhurbaşkanlığı yaptı.

4 Mart 1946da, sağlık sebebiyle istif ederek İsviçreye çekildi ve 27 Ocak 1951 trihinde Lozanda öldü.

Eserleri: Across Asia from West to East (Asyada Batıdan Doğuya Gezi, 2 cild, 1940); 1907 yılında Rus ordusunda görevliyken gittiği Orta asya ve Çinde atla yaptığı inceleme gezisinde Sarı Uygurlarla kalmış, bunlarla ilgili gözlem ve araştırma notlarını A visit to the Saro and Sbera Yögurs (Journal de la Socit FinnoOugrienne, XXVII, 2; 1911) isimli yazısında değerlendirmiştir. Minnen (Htıralar, 19511953). Mannerheim bu araştırma bilgilerini yeni incelemelerle genişletmiştir. Mannerheimden sonra Sarı Uygurcayı inceleme ve araştırmayı S. E. Malov sürdürmüştür. Türkçenin şveleri içinde özel bir öneme sahip Sarı Uygurlar arasında W.W.Rockhill, G.N.Potanin gibi araştırmacılar da inceleme ve araştırmada bulunmuşlardır.

Kelime Dili

MANİSA kelimesi Türkçe bir kelimedir.

Örnek Cümleler ve Ek Bilgiler

MANİSA kelimesi ile ilgili örnek cümle veya ek bilgi bulunamadı. Sözlüğü geliştirmek için lütfen MANİSA kelimesi ile ilgili bildiklerinizi yazınız.

Sizde içinde MANİSA kelimesi geçen bir şeyler yazar mısınız ?

Sizde içinde MANİSA kelimesi geçen bir şeyler paylaşın !

Bu sayfa üzerinde MANİSA kelime anlamı gösterilmektedir. MANİSA nedir ? MANİSA ne demek ? gibi soruların cevaplarına bu sayfa üzerinden ulaşabilirsiniz. MANİSA kelimesi sözlük anlamı sayfa üzerinde görüntülenemez ise lütfen bize bildiriniz.